Ga naar de inhoud
Let op: Om de gebruikerservaring op deze site te verbeteren gebruiken we cookies.
Menu
Login redactie

Formularium Ouderenzorg

Acute jichtaanval

Literatuur geraadpleegd tot: 30/05/2017

  • Gezien de zwakke bewijzen van werkzaamheid en relatieve werkzaamheid is de voorkeur voor één van de medicamenteuze behandelingen (NSAID, colchicine, methylprednisolon) niet eenduidig.
  • Die keuze wordt individueel bepaald, rekening houdend met de mogelijke ongewenste effecten en de winst van vroegere behandelingen van een jichtaanval.

Behandeling

Geselecteerd

Een literatuuroverzicht gepubliceerd in 2017$​​ benadrukt dat er zeer weinig studies versus placebo zijn en besluit dat colchicine, NSAIDs en corticosteroïden een vergelijkbare werkzaamheid hebben bij de behandeling van een jichtaanval. De keuze voor één van de medicamenteuze behandelingen zal individueel bepaald worden, rekening houdend met de mogelijke ongewenste effecten en de winst van vroegere behandelingen van een jichtaanval.

Werkzaamheid

  • Een systematische Cochrane review, gepubliceerd in 2014$​​​​​​​​, vindt slechts een kleine RCT met tenoxicam versus placebo, gepubliceerd in 1987$​​​​​​. Deze studie toonde de werkzaamheid aan van tenoxicam wat betreft het aantal patiënten met minstens 50% pijnverlichting op 24 uur follow-up.
  • ​Deze synthese concludeert tot een vermoedelijk gelijkwaardige winst van de al dan niet COX2-selectieve NSAID's (4 studies, matig niveau van bewijskracht) voor de vermindering van de pijn en de ontsteking.
  • Zij besluit eveneens tot een gelijkwaardige winst tussen systemisch toegediende glucocorticoïden en NSAID's (2 studies, matig bewijsniveau) voor pijnverlichting.
  • Verschillende aanbevelingen (o.a. NHG) stellen de NSAID's als eerste keuze voor$​​​​​​​​​​.
  • Clinical Evidence$​​​​​​​​ concludeert dat de werkzaamheid van de NSAID's voor de behandeling van een jichtaanval niet bekend is op grond van uiterst beperkte literatuur.

Veiligheid

  • Alle NSAID's gaan gepaard met een verhoogd gastro-intestinaal risico. Bescherming met 20 mg omeprazol per dag is aanbevolen bij oudere patiënten of bij patiënten met gastro-intestinale antecedenten. In geval van een verhoogd individueel risico met de NSAID's (gastro-intestinaal risico in het licht van de voorgeschiedenis, nierinsufficiëntie) gaat de keuze veeleer naar methylprednisolon dat geen verhoogd gastro-intestinaal risico inhoudt (behalve de verergering van een vooraf bestaand peptisch ulcus), indien niet gelijktijdig gebruikt met NSAID's (aspirine inbegrepen)$​​​​​​​.
  • Hoewel een meta-analyse$​​​​​​​​ concludeert tot een geringere incidentie van ongewenste effecten in het algemeen en op gastro-intestinaal vlak, herhalen we toch ons voorbehoud wat betreft het nut van de COXIB's, in het bijzonder bij oudere patiënten (zie [indications:280]).
  • Gezien het (zeer) kortstondige gebruik van het NSAID in deze indicatie weten wij bij gebrek aan evaluatie niet of het in dit geval het risico op een cardiovasculair event verhoogt.

Aanbevelingen

  • Verschillende aanbevelingen (onder meer van het NHG) stellen de NSAID's als eerste keuze voor$​​​​​​​​​​​​​​​​​.

Selectie
Op grond van de huidige studies is het niet mogelijk een plaats toe te kennen aan één bepaald NSAID. Wij geven hier de voorkeur aan ibuprofen, hoewel het deze specifieke indicatie niet bezit.

Geselecteerde geneesmiddelen

Een literatuuroverzicht gepubliceerd in 2017$​​ benadrukt dat er zeer weinig studies versus placebo zijn en besluit dat colchicine, NSAIDs en corticosteroïden een vergelijkbare werkzaamheid hebben bij de behandeling van een jichtaanval. De keuze voor één van de medicamenteuze behandelingen zal individueel bepaald worden, rekening houdend met de mogelijke ongewenste effecten en de winst van vroegere behandelingen van een jichtaanval.

Werkzaamheid

Clinical Evidence$​​​​​​​​​​ concludeert dat de werkzaamheid van orale/intra-articulaire corticosteroïden voor de behandeling van een jichtaanval niet bekend is op grond van uiterst beperkte literatuur.

  • $
  • $

Veiligheid

De (minder belangrijke) ongewenste effecten kwamen even frequent voor met prednisolon als met naproxen$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
Studies die indometacine met prednisolon vergelijken, wijzen op een verhoogd risico op ongewenste effecten met indometacine. $
Een intra-articulaire injectie houdt een risico op septische artritis in. Bij gelijke werkzaamheid moet de orale weg de voorkeur krijgen.

Aanbevelingen

De NHG-Standaard over (jicht)artritis$​​​​​​​​​​​​ beveelt als eerste keuze een systemisch corticosteroïd (of een NSAID) aan voor de behandeling van de jichtaanval.

Selectie

Wij hebben methylprednisolon per os geselecteerd voor de behandeling van de jichtaanval.

Geselecteerde geneesmiddelen

Een literatuuroverzicht gepubliceerd in 2017$​​ benadrukt dat er zeer weinig studies versus placebo zijn en besluit dat colchicine, NSAIDs en corticosteroïden een vergelijkbare werkzaamheid hebben bij de behandeling van een jichtaanval. De keuze voor één van de medicamenteuze behandelingen zal individueel bepaald worden, rekening houdend met de mogelijke ongewenste effecten en de winst van vroegere behandelingen van een jichtaanval.

Werkzaamheid

  • Een update van de Cochrane Collaboration review bevestigt het lage niveau van bewijskracht van de werkzaamheid van colchicine in geval van een jichtaanval en de afwezigheid van vergelijkende studies met NSAID's en glucocorticoïden$​​​​​​​​.

Veiligheid

  • Colchicine wordt vaak slecht verdragen, het middel heeft een nauwe therapeutisch-toxische marge$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Het risico van ongewenste effecten is hoger bij patiënten met nierinsufficiëntie (voorafbestaand of geïnduceerd door andere nefrotoxische geneesmiddelen).
  • De associatie van colchicine met lipidenverlagende middelen (statines en fibraten) kan myopathie uitlokken. Een (mogelijk dodelijke) pancytopenie kan optreden in associatie met het gebruik van macroliden$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Het geneesmiddelenbewakingssysteem maakt melding van een rol van colchicine bij overlijdens$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Een update van de Cochrane Collaboration review bevestigt een hogere frequentie van ongewenste effecten met hoge dosissen colchicine​$​​​​​​​.

Aanbevelingen

  • De NHG-Standaard over (jicht)artritis​​$​​​​​​​ plaatst colchicine als tweede keuze na een systemisch NSAID of corticosteroïd.

Selectie
Colchicine blijft een aanbevolen behandeling in geval van jichtaanval ondanks het lage niveau van bewijskracht van haar werkzaamheid. Ongewenste effecten treden frequenter op met hogere dosissen.

Geselecteerde geneesmiddelen

Te overwegen

Het lokaal appliceren van ijs (slechts 1 kleine RCT, met een hoog risico van vertekening$​​​​​), in combinatie met paracetamol en colchicine, is te verdedigen voor de behandeling van een acute jichtaanval, zeker bij ouderen omwille van het lage risico op ongewenste effecten$​​​​​$​​​​​.

Niet geselecteerd

  • Canakinumab, een monoklonaal antilichaam tegen interleukine-1 bèta, heeft een analgetisch effect met onzekere klinische relevantie, maar ook talrijke, mogelijk (zeer) ernstige, ongewenste effecten. De kostprijs is zeer hoog$​​​. 
  • Een systematische review van de Cochrane Collaboration toont het nut aan van canakinumab versus suboptimale dosis triamcinolon via intramusculaire weg voor de behandeling van een jichtaanval , maar ten koste van meer ongewenste effecten en tegen een vijfduizendvoudige kostprijs. Er wordt niet vergeleken met NSAID's of colchicine$​​​.

Feedback