Ga naar de inhoud
Let op: Om de gebruikerservaring op deze site te verbeteren gebruiken we cookies.
Menu
Login redactie

Formularium Ouderenzorg

Ulcus cruris venosum

Literatuur geraadpleegd tot: 15/08/2016

  • Correct aangemeten steunkousen en correct aangelegde compressieverbanden zijn een eerste keuze in de behandeling van ulcus cruris venosum.
  • Een actief ulcus wordt lokaal verzorgd volgens de principes beschreven in “[indications:258]”.

Behandeling

Geselecteerd

Een actief veneus ulcus wordt lokaal verzorgd volgens de principes die beschreven zijn in "[indications:258]". Op basis van het huidig bewijs kan geen voorkeur aan een bepaalde wondbedekker gegeven worden$​​​​$​​​​.

Steunkousen en compressieverbanden zijn noodzakelijk bij de behandeling van ulcus cruris venosum$​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​. Een systematische review toonde een beter wondgenezingspercentage aan dankzij het dragen van steunkousen en compressieverbanden ten opzichte van geen compressie$​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​.

Perifeer arterieel vaatlijden moet uitgesloten zijn alvorens men een compressieverband aanlegt. Patiënten met een enkel-armindex van <0.9 dienen verwezen te worden voor een duplexonderzoek ter beoordeling van de conditie van de beenarteriën. Een enkel-armindex <0.6 en een arteriële druk <70 mmHg zijn absolute contra-indicaties voor ambulante compressietherapie, deze kunnen leiden tot arteriële ischemie$​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​$​​​. Onvoldoende compressie is niet doeltreffend en kan de wondgenezing vertragen$​​​​​​​​​​​​​​​​​​.

Op basis van de huidige evidentie is het verschil in werkzaamheid tussen steunkousen en de verschillende soorten compressieverbanden onduidelijk$​​​​​​​​​​​​​​​​​​. 

  • Het korte-rekverband is een goede eerste keuze bij mobiele patiënten: er wordt een niet-elastisch compressieverband (bestaande uit twee korte-rekzwachtels) aangelegd. Door de lage rustdruk kan het verband 's nachts ter plaatse blijven. De zwachtel wordt opnieuw aangelegd op geleide van het verminderen van het oedeem. Indien door het zwachtelen het oedeem verdwenen is, kunnen de zwachtels vervangen worden door aangemeten therapeutische elastische kousen als ambulant compressieverband$​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Bij niet-mobiele patiënten heeft men de keuze tussen lange-rek compressieverbanden of het vierlaagse verband.
    • Het vierlaags verband is een vierlaags elastisch compressieverband dat 's nachts ter plaatse kan blijven. Spierpompwerking is hierbij niet nodig. Deze methode is veel duurder en minder effectief bij mobiele patiënten$​​​​​​​​​​​​​​​.
    • Het lange-rek verband moet aangelegd worden vóór het opstaan en verwijderd worden bij het slapengaan (bij platliggen verdwijnt de hydrostatische druk met gevaar voor onvoldoende arteriële bloodflow en risico op O2 tekort).​

Bij patiënten die een geheeld ulcus hebben, kan compressietherapie herval voorkomen$​​​​$​​​​. Het bewijs hiervoor is beperkt tot 1 studie  die een verminderd voorkomen van herhaalde ulceratie na 6 maanden aantoonde bij compressie ten opzichte van geen compressie. Over de vergelijking tussen compressietherapie met hoge druk of medium druk is er geen consistentie$​​​​.

Te overwegen

Verschillende richtlijnen adviseren het aanmoedigen van wandelen en oefeningen om de kuitspierpomp te activeren$​​​$​. De werkzaamheid op genezing van het ulcus is onvoldoende onderzocht, resultaten van studies zijn tegenstrijdig en kwaliteitsvolle RCT’s ontbreken$​​​$​​​$​​​.

Niet geselecteerd

Intermittente pneumatische compressie lijkt werkzaam voor de behandeling van ulcus cruris venosum$​​​​​​ in vergelijking met geen compressietherapie wat betreft de genezing van het ulcus. In vergelijking met standaard compressietherapie is er geen verschil$​​​. Het nut om een beroep te doen op deze techniek ter aanvulling van compressieverbanden is onduidelijk gezien de studies klein zijn en een hoog risico op vertekening hebben$​​​. Het wordt niet aanbevolen als standaardtherapie$​​​$​​​.

Pentoxifylline via orale weg lijkt werkzamer dan placebo: de resultaten van een meta-analyse$​​​​​​​​​​​​ tonen aan dat het gebruik van pentoxifylline (1.200 tot 2.400 mg per dag), gecombineerd met compressietherapie (steunkousen of compressieverbanden) tot meer genezing van wonden leidt na 8 tot 24 behandelingsweken, in vergelijking met compressietherapie alleen. Pentoxifylline alleen, zonder compressie, bleek eveneens werkzamer dan placebo$​​​​​​​​​​​​​.

Wij weten niet of pentoxifylline alleen werkzamer is dan compressietherapie. Pentoxifylline kan gastro-intestinale ongewenste effecten veroorzaken$​​​​​​​. Pentoxifylline wordt soms aanbevolen bij patiënten met contra-indicaties voor compressietherapie$​​​​​​​. Een veneus ulcus is niet geregistreerd als indicatie voor het gebruik van pentoxifylline. Het gaat om off-label gebruik$​​.

Omwille van contra-indicaties en ongewenste effecten wordt pentoxifylline niet geselecteerd.

De werkzaamheid van venotrope middelen voor de behandeling van ulcus cruris venosum is niet aangetoond$​​. Een meta-analyse van 5 studies$​​toont een trend in het voordeel van de toevoeging van een behandeling met flavonoïden aan compressietherapie op het vlak van wondgenezing na 2 maanden. Drie kleinere studies met rutosiden$​​, al dan niet gecombineerd met compressie, hebben geen significant verschil aangetoond tussen de rutosiden en placebo op het vlak van wondgenezing na 6 tot 12 weken.

Aspirine werd in deze indicatie slechts bestudeerd in twee kleine en methodologisch zwakke studies, de resultaten zijn weinig betrouwbaar$​​​​​​​. Routinematig gebruik van aspirine bij veneuze ulcera wordt niet aanbevolen$​​​​.

Twee systematische reviews besluiten dat de werkzaamheid van chirurgische veneuze interventies op de wondheling van een veneus ulcus onduidelijk is.  Ten opzichte van compressietherapie alleen werd geen verschil in genezing van veneuze ulcera gevonden in RCT’s. De kans op herval is mogelijk wel kleiner, maar het bewijs hiervoor is van lage kwaliteit$​​$​​$​​. Sommige richtlijnen adviseren om bij geselecteerde patiënten vaatheelkunde te overwegen$​​$​​, doch gezien het ontbreken van goede onderbouwing hiervoor en gezien het om een invasieve procedure gaat, selecteren we deze behandeling niet.

Feedback