Ga naar de inhoud
Let op: Om de gebruikerservaring op deze site te verbeteren gebruiken we cookies.
Menu
Login redactie

Formularium Ouderenzorg

Tinea pedis

Literatuur geraadpleegd tot: 15/08/2016

  • Imidazolcrèmes zijn de eerste keuze bij de behandeling van tinea pedis.
  • Ketoconazol wordt geselecteerd.

Behandeling

Geselecteerd

Dermatomycosen hebben doorgaans een onschuldig karakter. Gebruikelijke adviezen zijn het vermijden van factoren die maceratie van de huid bevorderen (warmte, vocht, wrijving) en badslippers te gebruiken in gemeenschappelijke doucheruimtes. Deze adviezen zijn niet wetenschappelijk onderbouwd, maar zijn gebaseerd op etiologische en pathofysiologische overwegingen$​​​​​​$​​​$​​​. Bij één derde van de patiënten geneest een schimmelinfectie beperkt is tot de huid tussen de tenen spontaan na 6 tot 8 weken$​​​.

Werkzaamheid
Voor de behandeling van tinea pedis zijn zowel de allylamines (terbinafine) als de azoolderivaten werkzaam gebleken (lokale of orale toediening) zonder bewezen verschil tussen de twee klassen$​​$$​​.
Ook voor ciclopirox is een gelijkwaardig effect aangetoond$​​​​​​​​​$$​.

Veiligheid
Lokale behandeling verdient steeds de voorkeur gezien de potentiële ongewenste effecten van een orale behandeling$​​​​​​​​​$​. Met sulconazol vindt een grotere huidresorptie plaats wat bij hogere doses kan leiden tot hepatotoxiciteit$​​​​​​​​​.

Richtlijnen en conclusie
Imidazolen zijn de eerste keuze, vermits ze effectief zijn tegen dermatofyten, Candida en Malassezia furfur, zonder onderling bewezen verschil in werkzaamheid$​​​​​​​​​$​​​​​​​​​. Ketoconazol is het goedkoopste product en wordt geselecteerd. Bij hyperkeratotische vormen van tinea pedis is er eventueel nog een beperkte indicatie voor Whitfieldzalf.

Geselecteerde geneesmiddelen

Te overwegen

Bij uitblijven van genezing ondanks een goede compliance is het aangewezen om over te schakelen op een lokaal antimycoticum uit een andere groep. In vitro blijken alle antimycotica effectief tegen dermatofyten (bij candida-infecties zijn allylaminen echter minder werkzaam). Terbinafine was in een Amerikaans onderzoek (multicenter epidemiologisch onderzoek) het meest werkzaam$​​​​​​. Een crème krijgt de voorkeur, de oplossing wordt beter vermeden omwille van ongewenste effecten$​​​.

Bij oppervlakkige dermatomycosen worden geen orale antimycotica aanbevolen behalve voor voetschimmel met mocassinpatroon$​​​​​​​​​​​​​​​. Hierbij is het stratum corneum vaak dermate verdikt dat de diepere huidlagen met een lokaal antimycoticum onvoldoende bereikt worden, waardoor maandenlange lokale behandeling noodzakelijk is.

Werkzaamheid
Een orale behandeling met zowel terbinafine als itraconazol is werkzaam bij voetschimmel met mocassinpatroon$​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​. Er zijn onvoldoende gegevens om de verschillende orale antischimmelmiddelen te vergelijken$​​​​​​​​.

Veiligheid
Itraconazol en terbinafine hebben over het algemeen een mild bijwerkingenprofiel. In zeldzame gevallen kunnen ernstige reacties optreden.
Bij terbinafine komen vooral gastro-intestinale klachten voor. Reversiebel smaakverlies kan voorkomen. 4% van de patiënten heeft voorbijgaande leverenzymstoornissen. In zeer zeldzame gevallen (beschreven in case reports) zijn ernstige huidreacties en hepatitiden (met zelfs nood aan levertransplantatie) beschreven$​​​​​​​​​​​​​​​.
Er zijn meldingen van ernstig irreversiebel gehoorsverlies tot doofheid bij patiënten behandeld met terbinafine per os. Dit ongewenste effect is tot op heden niet opgenomen in de SKP.
Bij itraconazol komen vooral gastro-intestinale bijwerkingen voor. Ook hierbij kunnen in zeldzame gevallen ernstige reacties optreden waaronder decompensatio cordis en leverschade$​​​​​​​​​​​​​​​.   
Indien verwacht wordt dat deze middelen langer dan een maand worden gebruikt adviseert de bijsluiter vooraf de leverfuncties te controleren. Patiënten met een voorafbestaande leveraandoening hebben een verhoogd risico op leverschade. Bij hen zijn deze middelen gecontra-indiceerd. Onderzoek naar dosering en duur van de behandeling laat echter niet zien dat bij een kortere behandeling minder bijwerkingen optreden$​​​​​​​​​​​​​​​.

Er zijn weinig onderzoeksgegevens betreffende het gebruik van itraconazole bij ouderen.

Richtlijnen
Bij ernstige vormen of indien lokale therapie niet voldoende blijkt kiest de Prodigy voor terbinafine of itraconazol oraal zonder voorkeur voor een bepaald product. De Cochrane sluit zich hierbij aan$​​​​​​​​​​​​​​​. Mede op basis van de kortere behandeling kiest de NHG in haar standaard voor oraal terbinafine 1 dd 250 mg gedurende twee weken.
Wij overwegen enkel een orale behandeling in uitzonderlijke gevallen omwille van het onschuldige karakter van de aandoening, het gebrek aan onderzoeksgegevens bij ouderen en de hogere kans op ongewenste effecten bij deze patiëntengroep. Hierbij wordt gekozen voor terbinafine oraal.

Feedback