Ga naar de inhoud
Let op: Om de gebruikerservaring op deze site te verbeteren gebruiken we cookies.
Menu
Login redactie

Formularium Ouderenzorg

Acute astma-aanval

Literatuur geraadpleegd tot: 31/12/2016

  • Bij een acute astma-aanval zijn kortwerkende β2-mimetica en systemische corticosteroïden (methylprednisolon) eerste keus.

Behandeling

Geselecteerd

  • Kortwerkende β2-mimetica  zijn de basisbehandeling van de acute astma-aanval bovenop de eventuele bestaande onderhoudsbehandeling$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
    • Veiligheid: Het gebruik van β2-mimetica  (zowel kort- als langwerkende) bij ouderen moet steeds zorgvuldig overwogen worden. Het dosisafhankelijk optreden van tachyaritmieën of een verslechtering van een aanwezig ischemisch hartlijden zijn reële risico’s$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
    • Keuze van kortwerkend β2-mimeticum: Salbutamol is het enige kortwerkende  β2-mimeticum dat in monovorm beschikbaar is in België en wordt dus geselecteerd. Er is geen reden om systematisch nebuliseren te verkiezen boven het gebruik van een dosisinhalator met voorzetkamer$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​. Zie 
    • Langwerkende  β2-mimetica worden in de behandeling van een acute astma-aanval best niet gebruikt; de GINA richtlijn maakt een uitzondering voor formoterol, dat wegens zijn snelle werking overwogen kan worden, maar dan alleen bij patiënten die reeds inhalatiecorticosteroïden als onderhoudsbehandeling krijgen$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Over het gebruik van systemische corticosteroïden bij de behandeling van exacerbaties van acuut astma bestaat weinig controverse$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.
    • Of de corticosteroïden via orale (als de patiënt kan slikken), intramusculaire of intraveneuze weg worden toegediend, maakt weinig verschil$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​. Er is een dosis-respons effect, maar het heeft weinig zin om hoger te doseren dan 40 mg methylprednisolon per dag. Het duurt vier tot acht uur vooraleer er een effect waarneembaar is van de corticosteroïden$​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​. 
    • Methylprednisolon wordt geselecteerd.
    • Er is onvoldoende evidentie om te besluiten welke dosis en welke duur van een corticosteroïdenbehandeling het meest werkzaam is met de minste ongewenste effecten$​​​​​​​​​​​.
    • Een éénmalige orale toediening van 12 mg dexamethason bleek op vlak van herval niet even werkzaam als een 5 daagse orale behandeling met prednisolon 60 mg per dag. Het verschil was volgens de auteurs miniem waardoor een éénmalige toediening van dexamethason een optie kan zijn bij patiënten met slechte therapietrouw$​​​​​​​​. 

Geselecteerde geneesmiddelen

  • Het effect van een kortwerkend anticholinergicum (ipratropium) bij een acute astma-aanval is minder uitgesproken dan dat van een kortwerkend β2-mimeticum$​​​​​​​​​​​​. Het middel kan een alternatief betekenen in geval van contra-indicaties voor β2-mimeticum$​​​​​​​​​​​​.
  • Over het gebruik van systemische corticosteroïden bij de behandeling van exacerbaties van acuut astma bestaat weinig controverse$​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​​.
    • Of de corticosteroïden via orale (als de patiënt kan slikken), intramusculaire of intraveneuze weg worden toegediend, maakt weinig verschil$​​​​​​​​​​​​. Er is een dosis-respons effect, maar het heeft weinig zin om hoger te doseren dan 40 mg methylprednisolon per dag. Het duurt zes tot acht uur vooraleer er een effect waarneembaar is van de corticosteroïden$​​​​​​​​​​​​.
    • Methylprednisolon wordt geselecteerd.
    • Er is onvoldoende evidentie om te besluiten welke dosis en welke duur van een corticosteroIdenbehandeling het meest werkzaam is met de minste ongewenste effecten$​​.  

Geselecteerde geneesmiddelen

  • Een kortwerkend anticholinergicum kan een additief bronchodilaterend effect geven bij een kortwerkend β2-mimeticum. De combinatie is dus zinvol bij een acute astma-aanval$​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​.
    •  zie

Geselecteerde geneesmiddelen

Zuurstof kan bij een ernstige astma-aanval noodzakelijk zijn. Een concentratie van 28% volstaat$​​​​​​​​.

Geselecteerde geneesmiddelen

Hospitalisatie is aangewezen indien het instellen van bovenstaande maatregelen$​:

  • binnen de 20 minuten geen merkelijke verbetering van de klinische toestand oplevert 
  • of wanneer de verbetering slechts van korte duur is (< 3 uur).

Te overwegen

Inhalatiecorticosteroïden kunnen als bijkomende behandeling naast bovenstaande maatregelen zinvol zijn bij de behandeling van acuut astma$​​​$​​​.

  • De meeste richtlijnen raden nochtans aan om bij een acute astma-aanval corticosteroïden per os te starten in plaats van inhalatiecorticosteroïden te starten of op te drijven$​​​$​​​$​​​.
  • Het is niet duidelijk is of geïnhaleerde corticosteroïden even effectief zijn als een orale behandeling (systematische review)$​​​.

Niet geselecteerd

Theofylline IV bij astma-opstoten wordt niet aanbevolen. Het toevoegen van theofylline aan kortwerkende β2-mimeticum geeft geen extra bronchodilatatie (Cochrane review)$​​​.

Feedback