Ga naar de inhoud
Let op: Om de gebruikerservaring op deze site te verbeteren gebruiken we cookies.
Menu
Login redactie

Formularium Ouderenzorg

Herpes zoster (zona)

Literatuur geraadpleegd tot: 15/08/2016

  • Pijnstilling met paracetamol en lokale verzorging van de huid zijn aangewezen bij herpes zoster.
  • NSAID’s zijn tegenaangewezen.
  • Bij zona ophtalmica en bij ernstige klachten kan, binnen de 48 of 72 u na het uitbreken van de eruptie, aciclovir per os gestart worden.
  • Bij immuundefficiënte patiënten is hospitalisatie aangewezen.
  • We selecteren de vaccinatie tegen herpes zoster niet.

Behandeling

Geselecteerd

De richtlijnen verschillen in hun advies voor verzorging van de huid: zowel het proper en droog houden van de huid$​​​​​ als verzorging met water en zeep zonder antisepticum wordt aangeraden$​​​​​$​​​​​$​​​​​. Het nut van lokale antiseptica bij afwezigheid van surinfectie is niet aangetoond$​​​​​.

Over de verschillen in werkzaamheid van analgetica (klassieke en narcotische) bij pijn in de acute fase van herpes zoster werden geen studies teruggevonden. NSAID's zijn tegenaangewezen als pijnstiller in de acute fase van herpes zoster. Zij zouden het risico op huidcomplicaties (cellulitis, abcessen, fasciitis, necrose) verhogen$​​​​​​​​​​​$​​​​​​​​​​​.

Paracetamol lijkt het risico op ernstige huidcomplicaties niet te verhogen$​​​​​​​​​​​ en is de eerste keuze bij nood aan pijnbestrijding$​​​$​​​. 

Geselecteerde geneesmiddelen

Te overwegen

Werkzaamheid

  • Orale antivirale middelen, toegediend binnen de 72 uur na het verschijnen van de eerste huidletsels, gedurende 7 dagen, hebben weinig of geen effect op de acute pijn bij zona.
  • In de weken erna (“alle aan zona gerelateerde pijn”) hebben ze een beperkt effect.
  • Ze zouden enig (statistisch significant doch klinisch irrelevant) effect hebben op de snelheid van het herstel van de huidafwijkingen (de tijd tot het verdwijnen van de vesikels, ulcera en korsten)$​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Het nut van antivirale behandeling ter preventie van postherpetische neuralgie staat steeds meer ter discussie. Er is onderzoek van hoge kwaliteit dat aantoont dat oraal aciclovir de incidentie van postherpetische neuralgie niet significant doet dalen. Er is onvoldoende bewijs uit onderzoek om de werkzaamheid van andere virale middelen te beoordelen. Aciclovir noch famciclovir toegediend in de acute fase van de herpetische rash reduceren de incidentie van postherpetische neuralgie op vier en zes maanden, ook niet bij patiënten ouder dan 50 jaar$​​​​​​​​​​​​​​​.

Veiligheid

  • Hoofdpijn en misselijkheid zijn vaak voorkomende bijwerkingen$​​​​​​​​​​​​​​​$​​​​​​. 
  • Een goede hydratatie en evaluatie van de nierfunctie wordt, zeker bij ouderen, aangeraden$​​​​​​$​​​​​​. 

Richtlijnen en conclusie

  • BAPCOC zegt op basis van expert-opinie antivirale behandeling te overwegen bij patiënten ouder dan 60 jaar (vaker postherpetische neuralgie), bij uitgebreide letsels en indien pijn de eruptie voorafgaat$​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Préscrire raadt een behandeling aan bij alle patiënten ouder dan 70 jaar, omwille van het hoger risico op complicaties$​​​​​​$​​​​​​. Dit moet binnen de 48 tot 72 uur na het uitbreken van de eruptie gestart worden.
  • Patiënten met een gestoorde cellulaire immuniteit worden verwezen voor intraveneuze behandeling met een virostaticum ongeacht de lokalisatie van de herpes$​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Er is geen overtuigende evidentie voor een verschil in werkzaamheid tussen de verschillende antivirale middelen$​​​​​​​​​​​​​​​.
  • Wegens de lagere prijs wordt aciclovir geselecteerd.

Geselecteerde geneesmiddelen

Niet geselecteerd

Het is niet aangewezen om topische antibiotica, talk, crème, zalf of gel aan te brengen op de huid$$. Over eosine werden geen gegevens teruggevonden, het is sowieso te vermijden omdat de rode kleur niet toelaat een surinfectie op te sporen$​​​​​.

Te vermijden

NSAID's zijn tegenaangewezen als pijnstiller in de acute fase van herpes zoster. Zij zouden het risico op huidcomplicaties (cellulitis, abcessen, fasciitis, necrose) verhogen$​​$​​$$.

Corticosteroïden moeten vermeden worden : een pijnstillend effect werd aangetoond in een oudere studie, 2 andere studies vonden nadien geen bijkomend voordeel op de werkzaamheid van de toevoeging van corticosteroïden aan een antiviraal middel. Dit ging integendeel gepaard met meer ongewenste effecten waaronder een uitbreiding van de herpes zoster$​​​​​$$.

Feedback